Synthetisch dna werkt preventief
Ja hoor, het was weer zo ver. Kwamen de medewerkers van
voetbalvereniging Brakkenstein in Nijmegen de kantine binnen:
plasmascherm gejat. Voor de derde keer in een paar jaar tijd
"Na de diefstal van de eerste twee, hadden we de derde stevig
verankerd. Maar ook dat hielp niet want met een slijptol hebben ze
hem toch losgekregen," zegt hoofd sponsor-commissie Gaico Willemsen
van de voetbalclub.
Blij was hij dan ook toen vorig jaar een nieuw middel op de markt
kwam, dat in de vorm van een snel hard wordende en amper zichtbare
lak, op dure apparaten gesmeerd kon worden. De verfachtige stof, het
zogeheten synthetisch dna, is nooit meer helemaal te verwijderen en
blijft vijf tot tien jaar zichtbaar met uv-licht en een speciale
loep. De voetbalclub smeerde een beetje van het spui op de tv, hing
bordjes aan de deur dat de televisie onzichtbaar met dna was
beschermd en aan de ramen handafdrukken met de tekst 'you steal,
you're marked' (Wie steelt, is gebrandmerkt) en er werd vervolgens
nooit meer gestolen.
In een database waarover ook de politie beschikt, staat wie de eigenaar is van het plasmascherm met dit dna-profiel. Mocht het ergens worden aangetroffen, bij een heler bijvoorbeeld, dan is makkelijk aan te tonen waar en van wie het is gestolen. Ook de gemeenten Venray, Amersfoort en de Rotterdamse deelgemeente Charlois waar het afgelopen jaar duizenden bewoners van
achterstandswijken- een dna-kit hebben gekregen zijn positief. In en
om die wijken is dat van de daken geschreeuwd, er zijn borden in de
wijk geplaatst en stickers op deuren en ramen zodat ook inbrekers er
goed van op de hoogte waren. Het aantal inbraken - en autokraken -is met tientallen procenten afgenomen, laten de gemeenten weten. Gestolen goederen zijn niet teruggevonden, maar volgens het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid werd er wel meer ingebroken en werden er meer pogingen tot inbraak ondernomen in de omliggende wijken.
Coordinator overvallen John Slavenburg van politie Rotterdam Rijnmond is vooral positief over de dna-spray die op overvallers gespoten kan worden. Vindt er bijvoorbeeld een overval plaats dan kan de winkelier op een knop drukken waarna de overvaller bij de uitgang automatisch het goedje krijgt
opgespoten. Zelfs met fanatiek wassen blijft dat minimaal vijf dagen
zitten. Wordt die persoon met een uv-lamp be-schenen, dan licht het
synthetische dna op. In drie winkelstraten waar vorig jaar nog
tientallen overvallen plaatsvonden en waar sinds begin dit jaar
'dna-preventie' wordt toegepast is sindsdien geen overvalmeer
gepleegd, zegt hij.
Toch kan niet alle diefstal worden voorkomen met behulp van synthetisch dna, zegt directeur Jos Meekel van Hoffmann bedrijfsrecherhe bv, dat jaarlijks ongeveer duizend bedrijven onderzoekt. "Tegen dieven die gestolen laptops meteen via internet verkopen of naar Oost-Duitsland afvoeren, helpt het niet." In zijn optiek moet het middel vooral preventief worden ingezet, ook om te voorkomen dat personeel dure apparaten van de baas steelt. Slavenburg wil verder gaan. Volgens hem is het spui ook nadrukkelijk bedoeld als actiemiddel wanneer waarschuwingsstickers in de wind worden geslagen. Alle politie-wagens en fouilleerkamers in de regio Rijnmond zijn inmiddels uitgerust met uv-lampen, dat het dna doet oplichten.
Poetsen helpt niet
Synthetisch dna werkt beter dan het graveren van naam of postcode of
het markeren met een stift. Dat is er allemaal van af te boenen of te polijsten, met synthetisch dna lukt dat niet. De regionale politie Utrecht heeft op vijftig manieren, van afbranden en schuren tot afbuiten en poetsen, geprobeerd het spul te verwijderen. Met gladde oppervlakken lukte dat nog wel eens, maar uit kieren en naden was het nooit helemaal weg te krijgen.
Normaal dna bestaat uit een streng moleculen die voor een ieder individu in een andere volgorde aan elkaar zijn gekoppeld. Het synthetische dna, dat in het laboratorium wordt gemaakt, is veel simpeler. Behalve dna bevat de stof die op de te beschermen spullen wordt gesmeerd, ook nog 'microdots', minuscule snippertjes waarin een code is opgeslagen die met behulp van een microscoop kan worden gelezen.
