Kopie van paspoort vaak overbodig
Wanneer Jos Meekel een nachtje in een hotel slaapt en er bij het inchecken om een kopie van zijn paspoort wordt gevraagd, schrijft hij altijd met koeienletters op de kopie dat die speciaal is gemaakt voor het hotel.
„Ik neem geen risico”, vertelt de directeur van bedrijfsrecherchebureau Hoffmann. „Een dief die met mijn gegevens een bankrekening wil openen of iets anders geks wil doen, moet wel van heel goede huize komen om dat met
een kopie ‘voor hotel Jansen’ voor elkaar te krijgen.” Veel
Nederlanders zijn niet zo voorzichtig met hun persoonlijke gegevens
als Meekel. Ze geven te pas en te onpas een kopietje van hun paspoort
af als ze een hotelkamer huren, een telefoonabonnement afsluiten of
een auto huren. En dat terwijl het in veel gevallen, zoals in hotels,
voldoende is om enkele gegevens als naam, geboortedatum en woonplaats
op te schrijven. Velen geven op campings hun paspoort af als
onderpand. Dat is zelfs verboden, staat achterin het document. De
houder van een paspoort is verplicht dit zélf te bewaren. De meeste
Nederlanders kennen de regels niet.
Die zijn ook veel te ingewikkeld, zegt Corien Prins, hoogleraar recht en informatisering aan de Universiteit van Tilburg. Zo staat in de wet vermeld dat
persoonsgegevens alleen mogen worden verwerkt wanneer dit nodig is
voor ‘het sluiten van een overeenkomst’ of wanneer er ‘een
gerechtvaardigd belang’ mee is gemoeid. Maar om wat voor overeenkomst
het gaat, of wat zo’n gerechtvaardigd belang is en wat onder het
verwerken van gegevens wordt verstaan, is onduidelijk. Over kopiëren
van identiteitsbewijzen wordt met geen woord gerept. Illustratief
voor de onduidelijkheid is dat noch het College Bescherming
Persoonsgegevens (CBP), dat toezicht houdt op de verwerking van
persoonsgegevens, noch het ministerie van Binnenlandse Zaken,
eerstverantwoordelijke voor identiteitsbewijzen, weet wie wel en wie
niet bevoegd zijn om ID-bewijzen te kopiëren.
„Het mag wanneer het ‘noodzakelijk’ is”, oordeelt het CBP. Het ministerie van Binnenlandse Zaken: „O ja? Is er een verschil tussen het kopiëren en het noteren van identiteitsgegevens? In welke wet staan die regels dan ” Zomaar
een kopie van je paspoort afgeven is heel onverstandig, waarschuwt
Prins. Op een paspoort staat gevoelige informatie, waaronder het
burgerservicenummer, een pasfoto en vanaf 21 september ook
vingerafdrukken. Prins: „Met alle informatie die tegenwoordig over
iemand op internet circuleert én een kopietje van zo’n paspoort, is
zo een volledig profiel van iemand te maken.Wie kwaad wil, kan met
dergelijke gegevens makkelijk identiteitsfraude plegen.” In Amerika
is deze vorm van criminaliteit al uitermate populair, en ook in
Nederland neemt het toe, vertelt Prins.
Het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude kreeg sinds eind vorig jaar
bijna honderd meldingen. Omdat niet iedereen weet dat zijn gegevens
door anderen worden misbruikt, ligt het werkelijke aantal
fraudegevallen vermoedelijk hoger.
Hoe meer informatie je opslaat of ergens achterlaat, hoe meer je kunt kwijtraken, stelt Ot van Daalen, ex-advocaat en directeur van digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. Een bedrijf of instantie moet persoonlijke gegevens van werkgevers of klanten vernietigen zodra de informatie niet meer nodig is voor het doel waarvoor deze ooit is opgeslagen. „Maar de garantie dat dat ook gebeurt, heb je zelden”, zegt hij. „En je weet nooit waar die gegevens dan uiteindelijk weer voor worden gebruikt.” De meeste Nederlanders staan niet stil bij de gevolgen van het zomaar afgeven
van paspoortkopietjes. Volgens recent onderzoek van Regioplan denken
zes op de tien Nederlanders zelden tot nooit na over wat anderen met
hun persoonsgegevens kunnen doen. 85 procent van de Nederlanders
geeft zonder tegenstribbelen zijn gegevens af wanneer daarom wordt
gevraagd.
Dom, vindt Meekel van Hoffmann Bedrijfsrecherche. Maar ook
bedrijven zijn schuldig. „Zij maken misbruik van de onwetendheid van
de burger, vinden het wel zo gemakkelijk om meteen een hele kopie van
een paspoort te hebben. Zo maken ze minder fouten in de verwerking
van persoonlijke gegevens. ”Wordt er om een kopie van je rijbewijs of paspoort verzocht, vraag dan altijd waar dat voor nodig is en op basis van welke wettelijke grondslag. Degene die om de kopie vraagt, moet op de hoogte zijn van de wet. Is onduidelijk of gewoon kan worden volstaan met het noteren van gegevens uit het paspoort of dat gegevens alleen hoeven te worden geverifieerd, laat dan geen kopie achter. Heb je niet te maken met
een overheidsinstelling, streep dan op de kopie met een zwarte stift
je pasfoto en burgerservicenummer (BSN) door. Als een kopie van
paspoort of rijbewijs werkelijk vereist is, lever dan een kopie van
je paspoort. Op je rijbewijs staat namelijk ook je adres vermeld. Op
je paspoort ontbreekt die informatie. Schrijf op een kopie met niet
uitgumbare inkt dat de kopie speciaal is gemaakt voor het bedrijf of
de instantie aan wie je deze geeft. Laat nooit zomaar ergens je
paspoort achter als ‘onderpand’. Mocht je al een kopie van je
identiteitsbewijs hebben afgegeven terwijl de instantie die de
gegevens in zijn bezit heeft niet kan verantwoorden op grond waarvan
de gegevens worden verwerkt, kan je om verwijdering van je
persoonsgegevens vragen.
Bron: College Bescherming Persoonsgegevens en Hoffmann Bedrijfsrecherche.
