Hoezo wantrouwen...?
Column Brabants Dagblad
Midden in Amsterdam staat de Oude Kerk, vlak bij het Centraal Station. De kerk is zo genoemd, omdat het met recht de oudste kerk - met toren - is, in het centrum van Amsterdam. Laatst las ik onderstaande tekst in een krantenartikel, waarin werd gemeld dat de grote luidklokken vroeger werden gebruikt bij meerdere gelegenheden. Bijvoorbeeld bij brand en ander onheil, als bij een aanval op de stad. “Ook was er de zogenaamde ‘boevenklok’. Op een bepaalde manier geluid kondigde die het tijdstip aan dat burgers ’s avonds alleen nog over straat mochten met een lantaarn in hun hand; wie dat niet had was vast een boef!”
Zoiets spreekt mij als vakman verschrikkelijk aan. En wel uit meerdere invalshoeken. Het zegt wat over methodes die je zou kunnen hanteren voor preventie. Het zou natuurlijk mooi zijn als je vandaag de dag, boeven ook zo makkelijk herkenbaar had. In dit geval dan wel door het juist zichtbaar kenmerken van de éérlijke mensen; een soort van keurmerk dus.
Het zegt ook wat over wantrouwen. Als je A niet doet, ben je automatisch B. Met alle gevolgen van dien. En dat is een aanpak waar de meeste ondernemers een groot probleem mee hebben en misschien wel terecht. Je kan niet zomáár grote groepen mensen beschuldigen van diefstal, als er tekorten zijn vastgesteld. Aan de andere kant is inmiddels wel algemeen geaccepteerd dat er zogenaamde uitgangscontroles worden gehouden. Dat zonder aanzien des persoons steekproeven worden genomen; het controleren van de inhoud van meegevoerde tassen en dergelijke. Wat overigens nog heel wat anders is dan fouilleren op het lijf.
Wat in het algemeen bij veel organisaties speelt is dat men huiverig is om collectieve preventieve maatregelen in te voeren, omdat men meent dat de boodschap zou zijn dat men de hele goe-gemeente wantrouwt. Collectieve beschuldigingen zijn natuurlijk ook verre van juist en vaak stigmatiserend, generaliserend of ronduit discriminatie. Je krijgt dan kreten als ‘de schoonmaker heeft het gedaan’ of lekkerder nog, ‘die buitenlanders’.
En toch blijkt uit mijn 30-jarige ervaring dat collectieve/preventieve maatregelen wel degelijk werken en ook wel dégelijk geaccepteerd worden. In vele organisaties, profit en non-profit. Als maar goed wordt uitgelegd wat de bedoeling van de maatregel is. Zelfs eenvoudig is het, als verwezen kan worden naar de nodige negatieve gebeurtenissen in de eigen organisatie. Als duidelijk aangegeven wordt dat het geen collectieve straf of beschuldiging is, maar een preventiemaatregel met het oog op continuïteit, de financiën of het handhaven van een goede sfeer in de club. Communiceren dus! En ondanks eventuele huiver is preventie altijd nog beter dan de zaak op z’n beloop laten. Omdat welke soort fraude of malversatie het ook betreft, mijn ervaring is, dat het nooit vanzelf stopt!
De allerbeste preventieve maatregel is natuurlijk te zorgen dat je weet wat je binnenhaalt; wat voor vlees je in de kuip hebt. Weten of je iemand binnenhaalt mét of zonder lamp. Personeelsscreenings zijn meer en meer algemeen geaccepteerd, zeker ook door sollicitanten die vooraf netjes om toestemming voor deze actie gevraagd wordt.
En toen ik bovenstaande bedacht, bedacht ik dat dat die lamp, dat keurmerk al jarenlang bestaat; nog nooit is in 42 jaar een door mijn organisatie gescreende functionaris, later als fraudeur bekend geworden! Misschien is zo’n lamp dus helemaal niet nodig.
Door Gerd Hoffmann
Meer informatie
